Nė shumė gjuhė tė botės dhe nga shumė udhėheqės, egzistojnė fjalimet e mbajtura. Ai ėshtė I tillė:"Qėllimet e vendit tonė janė kryesisht paqėruajtėse. Megjithatė, jemi nė dijeni se vende tė tjera, me armėt e tyre tė reja, na kėrcenojnė. Kėshtu qė duhet tė mbrojmė veten nga sulmi. Duke vepruar kėshtu, ne duhet tė mbrojmė mėnyrėn tonė tė jetesės dhe paqen".
Gati cdo komb paraqitet se është i interesuar për paqen, por duke mos patur besim për kombet e tjera, e armatos veten për tu mbrojtur. Rezulltati : bota ka parë 110 milion të vdekur nga lufta e shek xx-të ; bota e sotme ka grumbulluar nji fuqi bërthamore 700 herë më të lartë se fuqia shpërthyese e përdorur në luftën e dytë botërore, bota shpenzon sot 1,4 milion dollar në minutë për armë dhe ushtri.
Elementet e nji konflikti të tillë ( një mos përputhje e perceptuar e veprimeve dhe qëllimeve ) janë të ngjajshme në cdo nivel, nga kombet me raca të armatosura, te sërbët që i kryqëzuan me luftë muslimanët e shqiptarët, tek terrorizmi botërorë kundër Shba-së dhe tek administratorët dhe puntorët e korporatave që ndajnë fitimet, te ciftet e martuara feudale. Si në rastin kur këto perceptime jan të sakta, si në rastin kur janë të gabuara, individët mendojnë se përfitimet e njërës palë përbëjnë humbjet e palës tjetër."Ne duam paqë dhe siguri"."Edhe ne, por ju na kërcënoni". "Ne duam paqë më të lartë ". "Ne nuk mund t japim". "Dua që muzika mos dëgjohet". "Un nuk dua".
Nëse eksziston ndonjë mardhënie ose organizatë pa konflkik, atherë ajo është apatike.
Konflikt do te thotë përfshirje, angazhim dhe kujdes. Nëse ai kuptohet dhe njihet, mund të nxitë mardhënie të reja dhe të përmirsuara njerzore. Pa koflikt njerzit përballen dhe i zgjedhin vetëm problemet e tyre.
Paqja, në kuptimin e sajë më pozitiv, është më tepër se përfundimi i konfliktit të hapur, më tepër se një sipërfaqe e qetë, e tendosur dhe e dobët. Paqja është pasojë e nji konflkti të administruar, në të cilin palët njohin dallimet mes tyre dhe arrinë një marveshje të vërtet. Ne arritem rritjen e paqes. Ju arritët prodhim më të lartë. Tani po përpiqemi që të sigurojmë aspiratat e njëri-tjetërit.
Konflikti
Parashtrohet pyetja nga se përbëhet konflikti ? Studimet socialpsikologjike kan identifikuar disa përbërës. Në vazhdim fakti habitës ( dhe ai që e thjeshtëzon detyrën ) është se këta përbërës janë të njejtë për të gjitha nivelet e konflikteve shoqërore, ndërpersonale, ndërgrupor dhe ndërkombëtarë.
Shumë prej problemeve që kërcënojnë më tepër të ardhmen tonë njerzore janë armët bërthamore, ngrohja globale, mbipopullimi, shterja e burimeve mbi natyrore etj. Të gjitha këto ndodhin pasi palë të ndryshme ndjekin në mënyrë ironike interesin vetjak dhe jo atë kolektiv . Secili mund të mendojë, "Do të më kushtojë shumë të blej materijale kundër ndotjes. Në fund të fundit, ndotja që krijoj unë është e pa rëndësishme". Disa të tjerë arsyetohen kështu ? Dhe rezultati është ajri dhe uji i ndotur.
Në disa shoqëri individët përfitojnë nga nji numër I madh i fëmijëve duke mendua se ata ndimojnë në detyrat familjare dhe krijojnë siguri për prindërit kur këta të fundit arin moshën madhore. Por kur shum familje kan shum fëmijë, rezultati është shkatrim kolektiv dhe mbipopullim . Zgjedhjet që duhet të jenë shpërblyese për personin janë ndëshkuese për shoqërinë . Kështu krijohet dilema urgjente : si mund të përputhet mirëqenia e individëve që kanë të drejtë të ndjekin interesat e tyre personale, me mirëqenien publike .
Për ta izoluar dhe ilustruar dilemën, socialpsikologët kanë përdorur lojrën laboratorike të cilat ekspozojnë zemrën e shumë konflikteve të vërteta shoqërore. Duke na treguar se si njerzit me qëllime të mira bien në kurth të sjelljes shkatëruese , ata ndryshojnë disa paradokse të mrekullueshme dhe të ngatëruara të egzistencës njerëzore.
