Nga Peter Deselaers- Liri ekonomike dhe politike antiterror. Si mund te bejne bashke keto te dyja. Sigurisht qe me masa konkretet, por jo te atilla qe te demtojne njera-tjetren. Sidomos pas 11 Shtatorit, mbare bota, vecanerisht shtetet e fuqishme, jane perfshire nga nje vale e tepruar e te ashtuquajturave masa antiterrorizem. Por duke harruar se kane lene jashte vemendjes masen me kryesore, shmangien e nje krize ushqimore qe tashme ka trokitur. Nje krize qe sic perflitet ditet e fundit, po provokon "shpresa" lufte civile ne te pakten 36 vende te botes.

Sipas specialisteve te ekonomise jo te gjitha masat antiterror jane kuptimplota, sepse kostot e ketyre masave i tejkalojne ndjeshem demet direkte nga atentatet terroriste.

Atentatet terroriste pasohen gjithnje nga shifra. Ne fillim nga numri i viktimave dhe me pas nga shifra e demeve materiale. Mbi 40 miliarde dollare deme shkaktuan atentatet e 11 shtatorit 2001, vleresojne sigurimet. Dhe masat e sigurise jane te shtrenjta: kontrollohen bagazhet, kontenjeret e anijeve, skanohen shenjat e gishterinjve.

Kostot rrallehere shprehen ne shifra, por sipas pikepamjes se specialisteve te ekonomise jo te gjitha masat anti-terror jane kuptimplota. Terrorizmi, te cilit i frikesohemi dhe ai qe tentohet te ushtrohet kane natyrisht ndikim edhe mbi ekonomine. Por ndikim ka edhe politika antiterror. Qe nga atentatet terroriste ne SHBA cdo vit per kontrollet dhe sigurimet shpenzohen me shume para.

***

Mbi efektet e politikes antiterror flitet shume pak, thote Tilman Brück, profesor i ekonomise prane Institutit per Studime Ekonomike ne Berlin. Sipas tij kostot e ketyre masave tejkalojne ndjeshem demet direkte nga atentatet terroriste. Pasi cdo kontenjer qe shkon ne nje vend tjeter kontrollohet dhe keto jane kosto shtese per tregtine nderkombetare. Turistet dhe biznesmenet duhet te merren me plotesimin e formulareve te nderlikuar per nje vize dhe kjo frenon turizmin dhe kontaktet ekonomike.

"Pyetja ekonomike qe shtrohet eshte: Si eshte raporti shpenzime-dobi, i politikes se sigurise? Ka te ngjare qe ne te mos kemi nivelin optimal te sigurise edhe pse kjo ndoshta kjo tingellon shume cinike apo ekonomike." - thote Tilman Brück.

***

Jo cdo euro qe shpenzohet per sigurine shkon vertet per mbrojtjen e jeteve. Sa u takon shpenzimeve per sigurine nuk ka thuajse fare shifra. Gjithsesi kercenimi nga atentatet nuk mund te eliminohet plotesisht, - thote Brück. Dhe jo cdo euro qe shpenzohet per sigurine shkon vertet per mbrojtjen e jeteve. Por tendenca eshte e qarte: qe prej atentateve terroriste te 11 shtatorit cdo vit shpenzohen me shume para. Edhe firmat investojne me shume para per sigurine por keto para nuk permiresojne produktet por cojne ne shtimin e kostove te firmave. Dhe kjo bie ne kurriz te konsumatoreve, p.sh. permes taksave me te larta te aeroporteve.

Ne vend qe te izolohet, Bashkimi Evropian duhet te hapet me nje politike bujare migracioni per studentet shume te pergatitur dhe punonjesit e specializuar, pavaresisht se nga cili vend vijne ata. Kjo eshte fitimprurese per ekonomine por sjell edhe stabilitet dhe rritje ekonomike ne vendet e origjines pasi atje transferohen para dhe punonjesit e specializuar pas kthimit mund te ngrene firma te reja.

***

Nga ana tjeter, do te ishte me mire qe parate te investoheshin per luftimin e varferise se sa per kontrollet e shenjave daktiloskopike. Friedrich Schneider, profesor ekonomie ne Universitetin e Linz-it ne Austri thote: "Sot te gjitha vendet perendimore dhe te lira ecin ne nje drejtim: me pak liri. Ne praktikisht nuk kemi me zhvillim debati nese duam me shume liri apo abrogimin e ndonje ligji?" Friedrich Schneider pohon se do t'i investonte parate me mire ne luftimin e varferise dhe mbrojtjen e pakicave kombetare se sa ne kontrollet e shenjave te gishterinjve dhe regjistrimin e telefonatave. Edhe masat policore kunder pastrimit te parave dhe kriminalitetit te organizuar jane efektive per parandalimin e atentateve por parate duhet shpenzuar me mire per to.

Deutche Welle