Më 19 qershor shtëpia botuese "Picador" hedh në qarkullim romanin "Çfarë bën ajo këtu? Historia e një refugjateje". Rrëfimit të Kate Clanchy-it e përditshmja britanike "The Guradian" i jepte mjaft hapësirë. Shkrimtarja ka thënë se kjo vepër ngre pyetje të vështira edhe për kulturat, atë ardhëse – nga emigrantët – dhe pritëse.

Clanchy ka hequr shumë për ta ruajtur anonimatin e Antigonës e cila tani është deportuar në një “qytet evropian” siç thotë Clanchy. Ky ishte një vendimi i asaj dhe jo i Antigonës, për ta ruajtur gruan nga paragjykimet dhe problemet e mundshme me komunitetin shqiptar.

Historia nuk ka ndodhur në Londër ku ngjarjet janë vendosur por në qytetin ku Clanchy jeton.

“E kam menduar gjatë nëse ishte gjë e mirë ta botoja këtë libër apo jo. Por mendoj se ajo duhet të njihet, se duhej treguar në një libër. Në fund të fundit përse vlen letërsia? Duhet të vlejë për të hequr barrierat, për t’u bërë zëri i njerëzve.”, thotë shkrimtarja. “Edhe pse ajo është edhe më inteligjente se unë, dhe nuk ka mundur të ketë gjithçka që unë kam pasur, unë isha e aftë që ta punësoj dhe të shkruaj një libër për të.”

Antigona kishte ardhur në Londër pas marsit të vitit 1999. Shtëpia e saj ishte sulmuar nga serbët. Ajo vetë ishte kërcënuar derisa bashkë me fëmijët mori arratinë nëpër pyll, kaloi rreziqe të papërfytyrueshme dhe përfundoi në Londër. Clanchy e takoi në rrugë dhe pasi biseduan gjatë i ofroi një punë. Clanchy vjen nga klasa e mesme, është shkolluar në Oksbrixh, është poete që ka fituar shumë çmime dhe është martuar me një akademik. Kurse Antigona është malësore nga Kosova, një refugjate vetëm me tri klasë shkollë që e kishin detyruar të martohej me burrin e saj të dhunshëm sepse ai e kishte përdhunuar.

Kështu pra, Antigona i kishte ikur jo vetëm luftës po edhe një kulture shtypëse, kulturës së kanuneve të Lekë Dukagjinit. “Nuk më shqitet nga mendja zëri i saj. Ajo më ka bërë të mendoj për kaq shumë gjëra”, thotë Kate Clanchy. Tek ajo ka lënë gjurmi rrëfimi i Antigonës dhe për konceptin e turpit i cili shtrihet edhe në anën e Clanchy-t. “Një nga gjërat qendrore në libër, është të menduarit: “Çfarë po bëj, po paguaj dikë për punët e shtëpisë? Cili është çmimi i lirisë sime? Kjo është një nga gjërat që Antigona më bëri të mendoj.”

Tani Clanchy ka një pastruese të re, një shqiptare, edhe pse ajo nuk është si Antigona. Kjo grua pranoi që historia e saj të dalë mbi faqen e dheut. Kjo e ka një arsye që e thënë ndryshe me vetë fjalët e saj, është kjo: “Pas meje, në këtë vend ka me mijëra gra që bëjnë një jetë m....Askush nuk i kupton jetët e tyre këtu. S’mund të shkojnë askund. Duhet dikush që ta thyejë akullin i pari.”