Lindi nė Vlorė, mė 1924. Petrit Velaj rrjedh nga njė familje atdhetare me origjinė nga Kanina. Pasi pėrfundoi Shkollėn Tregtare nė Vlorė, vazhdoi studimet nė Itali, por nuk arriti t i mbarojė pėr shkak tė fillimit tė luftės. Vendos tė kthehet nė Shqipėri dhe aktivizohet nė Lėvizjen antifashiste, me krahun nacionalist tė Ballit Kombėtar, gjė e cila do t i kushtonte shtrenjtė.
Pas mbarimit të luftës, Petriti kalon një kalvar të gjatë vuajtjesh, 37 vjet në burgjet e diktaturës dhe më pas vazhdon jetën në internim për 5 vjetë të tjera, pra, deri atëherë kur u hoq masa e përgjithëshme e internimeve, në vitin 1990. Gjatë viteve 90 ka botuar librat: Një dritare burgu dhe Nga prangat në demokraci. Prej librit të parë, që përmbledh kujtimet autobiografike, kemi shkëputur dhe pjesën e mëposhtme.
JETË BURGU
Viti 1945. Makina ndali para derës së burgut të Vlorës. Zbrita. E pashë qiellin e Vlorës me ca re të bardha që kishin dalë mbi Karaburun dhe shtyheshin për nga malet e Shashicës, drejt fshatit tim të dashur Kaninës
Në Degën e Brendshme më pritën me arrogancë Hito Çakua, kryetari dhe Qatip Dervishi, nënkryetari. Më izoluan te dhoma në hyrje të burgut të vjetër, përballë Bashkisë. Të nesërmen, edhe pse isha i izoluar dhe i dërrmuar, më thirrën në hetuesi. Para meje u shfaq portreti i Namik Cakranit. Ky njeri kishte për grua, çupën e hallës sime. Gjatë luftës kisha dëgjuar se Namik Cakranin e kishin zënë forcat e Ballit Kombëtar që komandoheshin nga i vëllai i tij, Kujtim Cakrani. Kujtimi e vuri me shpatulla për muri te shtëpia, në Cakran dhe i kishte thënë:
- Je i dënuar me vdekje!
Aty ndërhyri menjëherë babai i tyre, Bektash Cakrani, dhe i tha:
- Mos, biri im Kujtim, se është evlati ynë!
Kujtimi ishte kthyer nga i ati dhe i kishte thënë:
- Unë nuk kisha ndërmend ta vrisja, por po nuk e vramë ne, ky do të të hajë kokën ty, baba.
Kjo skenë m u kujtua kur isha përballë tij në bankën e hetuesisë. Namik Cakrani dënoi babanë e tij me vdekje dhe tani më kishte mua përpara
Drejtor i burgut të Vlorës ka qenë Muço Maska. Një burrë i leshtë dhe injorant. Ishte me plot kuptimin e fjalës zemërzi. Ky njeri na u pështiros, pasi e shihnim me sytë tanë si i plaçkiste të burgosurit që pushkatoheshin, u merrte unazat dhe orët e xhepit. Kështu ndodhi edhe me orën e florinjtë të xhepit të Hamdi Çepratit. Pasi e mori sahatin e Hamdiut, kur e pushkatuan, e tregonte në oborrin e burgut. E nxirrte dhe e shikonte në sytë tanë. Neve na vinte keq, se në burg ishte edhe babai i Hamdiut, Hair Çeprati si dhe vëllai i tij, Seiti që një ditë më tha:
- Sa herë që Muçua nxjerr sahatin e vëllait, mua më duket sikur luan me zemrën e Hamdiut
Kryetar i gjyqit tim ishte Qemal Klosi. Në kohën që vëllai i tij varej në litar në Rubik si sabotator, Qemali dënonte nacionalistët vlonjatë me vdekje. Ai ishte një mallkim nga Zoti për ne shqiptarët. Komunizmi mbolli vëllavrasjen brenda familjes./gazeta-ballkan
