Pasojat e krizes se kredise ne SHBA: euro e shtrenjte, rritja drastike e cmimeve per energji dhe mallra ushqimore, inflacioni i larte - te gjitha keto jane helm per ekonomine.
Gjerat nuk po ecin sipas planit. Qe kriza amerikane e kredive do te vazhdonte me gjate dhe do te ulte rritjen ekonomike ne bote kete ekonomistet e kishin parashikuar per vitin 2008. Por pritej qe konsumi privat t'i jepte impulse ekonomise. Kjo pritje nuk u realizua: cmimet per energji, produkte ushqimore dhe mallra te tjera te jetes se perditshme rriten shume shpejt. Konsumatoret ngurojne.
Ne maj kompanite industriale per here te gjashte radhazi shenuan nje ulje te numrit te porosive, prodhimi u tkurr me 1,9 per qind ne krahasim me tremujorin e pare. Edhe xhiroja e tregtareve me pakice pati renie te forte. Tani barometri ekonomik per gjashte muajt e ardhshem i perllogaritur nga Qendra Evropiane per Studime Ekonomike ra ne nivelin me te ulet qe prej fillimit te mbledhjes se te dhenave per te ne vitin 1991. Presidenti i kesaj qendre, ekonomisti Volfgang Franc (Wolfgang Franz) pret tani nje renie te re ekonomike:
"Kete vit do te kemi nje dobesim te koniunktures. Kjo do te thote qe normat e rritjes se produktit te brendshem bruto do te bien krahasuar me nje vit me pare. Por jemi shume larg renies ne nje recesion".
Gjermania i ka shfrytezuar me mire se asnje vend tjeter shanset e globalizimit gjate viteve te shkuara. Firmat kane pushtuar tregje te reja, eksportet kane qene per vite me radhe lokomotiva e ekonomise gjermane. Gjate muajit maj firmat gjermane kane eksportuar 2,5 per qind me shume mallra se nje vit me pare. Por krahasimi me muaji prill te ketij viti flet per nje renie prej 3,2 per qindesh, me e forta prej me se dy vjetesh. Po ekonomia e brendshme?Ketu nuk ka thuajse fare levizje. Ekonomisti Peter Bofinger e sheh ekonomine gjermane perpara nje faze stanjacioni. Shpresa se konsumi privat mund te gjalleronte konsumin nuk eshte plotesuar me gjithe rritjen e pagave kohet e fundit. Bofinger kerkon programe ekonomike shteterore:
"Nje zgjidhje interesante qe shihet ne SHBA jane bonuset fiskale te cilat atje kane pasur vertet efekt. Nje bonus fiskal do te thote qe cdo taksapagues merr nga shteti nje shume te caktuar ne forme ceku ne varesi te nivelit te te ardhurave. Kjo ka ndikim direkt ne konsum".
Por, edhe ne SHBA koniunktura ecen me hapa te vegjel. Recesioni deri tani nuk eshte shfaqur, por sipas mendimit te shume ekonomisteve amerikane kjo i dedikohet vertet rimbursimeve fiskale, me te cilat qeveria amerikane mbeshtet konsumin privat. Megjithate, ne fushen e ndertimit te banesave renia vazhdon me te njejten shpejtesi. Edhe ne sektorin e industrise firmat kufizojne prodhimin. Qe prej fillimit te ketij viti ne SHBA jane humbur me shume se 440000 vende pune.
Marre nga DW
